|
In sciö Monte Nicolao
de Monëgia , in ta provinsa de Spezza , se attrovava o croxevia dë
stradde che zuntavan Ligûia , Emilia e Toscann-a , ciammou "Pietra
Colice" . Grassie a-i scavi da Sovrintendensa Archeologica da Ligûia
son stæte descoverte de struttûe risalenti a-o XII e XIII secolo
.
|
A SANN-A SCHÊUA IN RIVA A-O MÂ E settemann-a de sto corso son strûtturæ comme gite de istrûssion didattica e saieivan contæ comme effettivi giorni de schêua garantendo coscì a-i istitûti de restâdrento i 200 giorni do calendäio scolastico . O l'è donca rivolto no söo a-e schêue ligûi ma ascì a quelle do nord Italia , da Lombardia , do Piemonte o da Val D'Aosta dove e lessoin commensan primma . O saieiva coscì ûnna forma pe poei allungâ a stagion tûristica con soggiorni stûddio . |
|
Ûn libbro-analixi do Poulo Lengua ä scoverta di 3 momenti d'öu de Zena e di zeneixi Istöia di zeneixi e no de Zena , comme o dixe o Lengua in ta prefassion :Zena a l'è söo ûnna scatöa c'a tegne drento realtæ ben ben despægie . A vicenda ...... a l'è invece a stöia de ûnna aggregassion de gente e soviatûtto de famigge che , in te l'ûrtima parte do XI secolo , aivan dæto vitta a ûn scistema c'o no l'ëa completamente pûbblico . Pûbblico e privou , finn-a da-e so origini se mesc-cian in ta stöia di zeneixi , ommi bicci , che conservatoî in te l'animo , han però sempre sacciûo ammiâ avanti , antiçipando i tempi . A Zena l'è nasciûa a primma banca , a Zena gh'ëa a primma Borsa italiann-a , a Zena l'è nasciûa l'idea de 'nna politica economica e commerçiale ciû elastega , ciû fluida , pronta a cangiâ co-i cangiamenti do mercou . A gestion pûbblico-privou a l'ha caratterizzou tanti periodi storiçi de Zena , dominâ da-e grendi famigge : i Döia , i Fieschi ..... Giornalista , romanzê , e da quarche anno ascì storico , o Poulo Lengua o piggia i tre momenti d'öu in ta stöia di zeneixi : o XII secolo quande Zena a l'ë stæta 'nna potensa commerçiale e economica , o segondo Çinqueçento dove a çittæ a l'ëa cresciûa no söo economicamente ma ascì artisticamente , e pe finî o segondo êuttoçento , quande grassie a-o Cavour a l'ëa diventâ a çittæ italiann-a ciû forte economicamente . A stöia ciû reçente a l'è fæta de crisi , ciû o meno gravi , ma ascì de pronti rescatti . I anni '80 mettan Zena e i sò abitanti propio in zenoggio , ma co-e çelebrassoin colombiann-e commensa 'nna inverscion de tendensa . Zena a se scrêuve çittæ d'arte e de cultûa , mentre o porto o commensa torna a travaggiâ . Doppo o G-8 Zena a se vedde "ciû bella , ciû interessante , ciû organizzâ , ascì comme traffico , disegnâ a livelli internassionali " . O Lengua o finisce dunca con ûn segno de speransa e ottimismo . Foscia che stemmo pe intrâ in te ûn nêuvo periodo d'öu ? |
O teito o l'ëa affrescou da-o Tavaron co-i trionfi da famiggia , mentre in te miage gh'ëan öpëe de pittoî zeneixi che contavan a parteçipassion da famiggia ä vita cultûale e politica da çittæ . |
| In to comûne
de Chiusavecchia , in provinsa de Impëia , i gûsti se pêuan
ascì descovrî in te 'n mûseo ò in te 'nna biblioteca
. L' è o progetto che , assemme a ätre belle iniziative , o
saià fïto realizzou drento o franzòu de Roccaneigra
, vixin a Chiusavecchia , in ta Val Impëo . Chi porriemo attrovâ
ûn mûseo e 'nna biblioteca mûltimediale in sciä
stöia e a cultûa de l'entrotæra , con esposission e assazzi
de êuio d'öia estravergine e de tanti ätri prodotti do
ponente ligûe . Ma saiàa ascì poscibile attrovâ
di laboratöi de artigien e ûn ristorante cö mëgio
da tradission da cûxinn-a e do vin impëieize .
O franzòu de Roccaneigra , c'o l'è ciû o meno do 1600 , o l'ëa stæto accattou meixi in derrê dä comûnitæ montana "dell'Olivo" e da-o grûppo assion locale pe ëse misso a posto . O costo de sta operassion chi o l'è stæto de dûi mioin e seiçento milla euro ,con finansiamenti da region e de ätri enti . |
Ûnna immagine de Chiusavecchia , o ponte in sciö sciûmme Impëo |